درمیان نگارش هاي تاريخي - جفرافيايي رساله منفردي كه در شناسايي آبادي يا ناحيه كم شناخته اي نوشته مي شود، ارزشمندي و مرتبتي والا دارد. (ايرج افشار مقدمه كتاب فين بندرعباس)

احمد سايباني از هرمزگانيهاي عاشق اين ديار ميباشد كه عشق و علاقه ايشان به اين ديار در تاليفاتشان مشهود ميباشد. کتابهای سودمند و تحقیقات ایشان برای ما میتواند منبع خوبی باشد.

همت و تلاش آقاي سايباني و تاليفات و گرداوريهاي اطلاعات پراكنده ديگران و خويش و مكتوب نمودن آنها براي تاريخ هرمزگان و ايران ماندنگار خواهد بود و شناساندن اين استان، و آمار و ارقامي كه از وضعيت استان ميدهد مستند، و بر پايه مداركي ميباشد كه در اختيار خوانندگان قرار ميگيرد.

در رابطه با شرح حال استاد در كتاب بندرعباس و هلال طلايي چنین آمده است :

ايشان تا كنون چهار كتاب تاليف نموده اند:

• فين بندعباس (سال ۱۳۶۹)
• از بندر جرون تا بندر عباس (سال ۱۳۷۰)
• بندرعباس و هلال طلايي (سال ۱۳۸۳)
• جاسك در گذر زمان (سال ۱۳۸۴)

علاوه بر اين، استاد مقالات واظهار نظرهاي فراواني در روزنامه هاي تهران و شيراز و نشريات محلي هرمزگان داشته و دارند.

اولين نوشته ايشان فين بندرعباس ميباشد كه استاد از ديارنياكان خويش سخن آغاز كرده و در وصف فين ميگويد :

براي بسياري از هموطنان عزيزمان فين نامي آشناست و چون با آن برخورد نمايند ، معمولا فين كاشان و حمام آنجا و داستان قتل سردار بزرگ ايران ميرزا تقي خان اميركبير را در خاطر مجسّم مي سازند ... ، اما اين جا سخن از فين بندرعباس ، نخلستاني در جنوب ايران و در ساحل خليج فارس ...

كتاب فين بندرعباس شامل دوازده فصل و سه پيوست و نقشه ها و عكسهاي زيبايي از آن ديار ميباشد در این کتاب به طور کامل در مورد درخت نخل ( خرما) و فرهنگ و زبان فین نوشته شده است که میتواند منبع مستندی برای دیگران باشد.

كتاب دوم ايشان از بندر جرون تا بندر عباس با مقدمه استاد باستاني پاريزي ميباشد كه كتابي بس مفيد و جالب است. در قسمتی از نوشته استاد باستانی پاریزی در سرآغاز کتاب آمده است :

اين هلال طلايي كه به نام بندرعباس و مجموعه جزاير قشم و كيش و هرمز در جنوب ايران قرار گرفته مهمترين نقطه استراتژيكي اين مملكت است كه قرنها و هزاره ها گلوگاه استراتژيكي و نفس كش اقتصادي ايران بوده است .

ميليونها و ميلياردها (تومان، دلار يا ليره) كالا به وسيله شتران باربر به اين هلال طلايي رسيده و با كشتي، بار شده و به اكناف عالم رفته و ميليونها و ميلياردها كالاي اقتصادي از اطراف عالم به اين ناحيه وارد شده و از كشتي دريا پياده شده و به كشتي بيابان (شتر) انتقال يافته و در اكناف ايران و شمال قفقاز و آسياي صغير پراكنده شده است.

سومين كتابشان بندر عباس و هلال طلايي ميباشد كه در تيراژ ۳۰۰۰ نسخه در سال ۱۳۸۱ توسط انتشارات زعيم و چاپخانه نگارش امروزدر دسترس عموم قرار گرفته است . این كتاب حاوي ۸ فصل است و با شعري از استاد محمد علي يزدانفر به نام " حماسه خليج فارس شروع شده است :

حماسه خليج فارس

آيد ز مرزهاي جنوب ايــــــن ندا بگـــــوش

با شـــور و پايكوبي ، با بانگ و خـــــروش

ما پاســـدار مرز و نگهبــــان كشوريـــــــم

آماده جان به كف ، برو اي مدعي خموش

بگشــــاي گوش دل به نداي خليج فارس

تا بشنــــــوي ز سينه امواج اين ســروش

من قرنهاست بوسه بر اين خاك مي زنم

بر سرزميــــــن نادر و بر ملك داريــــــــوش

گــــرگوش دل نبـــود ، تـواني بچشم ديد

گنجي ز افتخار كهن ، درديـــــار شــــوش

ما بــــهر پـــاس خاك نياكان خويشتـــــن

جان بر كف ايستاده ، درفش وطن بدوش

در این کتاب در رابطه با سیطره انگلیسیان و پرتغالیها در بندرعباس در دوران صفویه، افشاریه و زندیان اشاره شده است و حاوی اطلاعات جالبي میباشد .

نوشته جديدشان جاسك در گذرگاه زمان كه در مورد شهرستان جاسك و بشاكرد ميباشد و در سرآغاز آن آمده است :

در اين كتاب به تاريخ بندرجاسك و بشاكرد پرداخته است و داراي نقشه ها و اطلاعات و آمار در اين زمينه ميباشد. در قسمتی از این کتاب آمده است:

ابن بطوطه جهانگرد معروف مراکشی که اوایل قرن هشتم هجری قمری در راه سفر به دریای عمان و خلیج فارس، از جاسک نیز عبور کرده، در سفرنامه خود مینویسد: روزدوم به جاسک رسیدیم ...گذران مردم جاسک از صید ماهی است که لُخم نامیده میشود .

لردکرزن نویسنده و سیاستمدار انگلیسی در کتاب معروف خود به نام "ایران و قضیه ایران" در دیدار ازجاسک جدید مینویسد: به جای ساختمانهای سابق قلعه ای چهارگوشه بنا شده که نایب الحکومه در آن به سر می برد. آنجا دارای پادگانی است شامل ۴۰سرباز به فرماندهی یک گروهبان. فرماندار در آنجا مرکزقدرت حکومت است و در رشته ساحلی ناحیه خود با نفرات نظامی اش موجب ترس و واهمه طوایف آن حوالی است، چیزی که خوشایند قبایل محلی نیست، زیرا آنها آزادی خود را در خطر می بینند.

آنچه كه درتمام نوشته هاي سايباني بيشتر به چشم مي خورد، اطلاعات و آمار مدارس و فرهنگيان (آموزگاران، روسا آموزش و پرورش) استان است كه البته دليل آن فرهنگي بودن و در اختيار داشتن اطلاعات صحيح ايشان ميباشد كه آنها را به اطلاع خوانندگان خويش رسانيده است.

در كل، زحمات ايشان و ياد نمودن از مناطقي در استان ( فين ، جاسك ، بشاكرد ) كه كمتر كسي به آنها توجه نموده است جاي بسي خوشوقتي ميباشد.

در نتيجه آنچه كه بايد در نظر داشت، اين است كه هرمزگان دوران سختيها را گذرانده و اينك دوران شكوفايي آن ميباشد و اين حاصل نخواهد شد مگر به دست ما هرمزگانيها و در اين راه نگرش به عقب باعث خواهد شد كه به آينده اميدوار باشيم و سهمي براي خويش در نظر بگيريم. هيچگاه نبايد از ياد ببريم كه اين ديار چه سختيها و مرارتهايي كشيده است. با توجه به اينكه مرزهاي جنوب ايران عزيزمان چندين دهه دستخوش حملات غارتگران، استعمارگران و استثمارگران ( انگليسها ، پرتغاليها ، هلنديها و اعراب ) بوده است. تلاش و مبارزه دريادلان اين خطه با آنها و بيرون راندن متجاوزان از سرزمين مقدسمان ، و ياد و خاطره آنان را گرامي داشتن از وظايف تك تك ما ايرانيان ميباشد.

پس بايد راه آنان را سرلوحه خويش قرار داده و در حفظ كيانمان ايران سختكوش باشيم و آن را از پليديها و تجاوزات بيگانگان مصون نگه داريم و همه ما بايد در اين راه گام برداريم كه آيندگان هم بدانند كه ساخت اين خانه با تلاش و ايثار بوده است و عشق و علاقه به سرزمين در وجود جنوبي و ايرانيان شعله ور است.

مطالعه كتابهاي استاد احمد سایبانی را به هرمزگانيهاي خوبم و همچنين ايرانيان عاشق ايران توصيه ميكنم.

با آرزوی موفقیت و خسته نباشيد برای این اندیشمند هرمزگانی.